تق تق يک پيغام مهم !

 

هنگامي که ما تاريخ انسان را از آغاز تاکنون مرور مي کنيم ، به اين نکته مهم و اساسي پي مي بريم که ارتباطات در زندگي انسان و بخصوص انسان کنوني تا چه اندازه سهم داشته است.
بشر در تمامي قرنها و اعصار ، سعي داشته از راه فرستادن علايم و نور در شبها و دود در روزها و حتي اصوات گوناگون ، با مسافت هاي دور و اشخاص ديگر ارتباط برقرار کند. 600سال پيش از ميلاد مسيح ، ايرانيان مي توانستند در مدتي کمتر از 2 روز ، خبري را به مسافت بيشتر از 400کيلومتر انتقال دهند. روش ايرانيان در اين مورد بسيار جالب توجه بوده است.

  • شايد اولين مخترع تلگراف ، ايراني هايي بودند که در مدتي کمتر از دو روز ، خبري را به مسافت بيش از 400کيلومتر انتقال مي دادند!

  • در اين روش افراد با فاصله هاي مختلف از يکديگر مستقر مي شدند و با فرياد پيغام را مي رساندند. دو قرن بعد، اين روش در ايران و روم تکامل يافت ، زيرا در اين دوره ماموران از نوعي تلگراف بصري استفاده مي کردند. آنها مشعل ها را حرکت مي دادند و نوع حرکت مشعل ها معرف حروف خاصي بود. يوناني ها اين روش را به يک روش علمي و رياضي تبديل کردند ، که اصول کار آن شبيه جدول ضرب بود. روي برج ها و باروهاي مخابراتي که مخصوص اين کار بنا شده بودند 10 سوراخ تعبيه شده بود که 5تا آنها در سمت راست برج و به صورت عمودي و 5سوراخ ديگر در حالت افقي و در بالاي برج قرار داشت و هر يک دريچه اي داشتند که قابل باز و بسته شدن بودند و پشت هر دريچه مشعلي روشن قرار داشت.

    ماموران کاغذي داشتند که حروف الفبا را در 5 رديف 5 تايي روي آنها مي نوشتند و درست همانند جدول ضرب از آن استفاده مي کردند. مثلا اگر مامور مربوطه 3 سوراخ افقي و 3 سوراخ عمودي را روشن مي کرد، مامور ديگر فورا متوجه مي شد که حرف (N) مخابره شده است.

    پس از آن روشهاي متفاوتي ارائه شد ، اما هيچ يک کارايي چنداني نداشتند. تا زماني که در سال 1774 شخصي ايتاليايي دستگاه تلگرافي را اختراع کرد که به تعداد حروف الفبا سيم داشت و با جريان برق ضعيفي که به آن متصل شده بود، اخبار به محلهاي نزديک فرستاده مي شد ؛ اما اين روش فقط مخصوص مسافت هاي کوتاه بود. اين مشکل هم با ارائه الکترومغناطيس حل شد. سپس در آلمان توسط فيزيکدان معروف آلماني کارل اشتنهايل ، نوعي تلگراف اختراع شد که فقط يک سيم داشت و زمين را به جاي سيم دوم که ناقل خبر بود، مورد استفاده قرار مي داد. اين مرد به جاي استفاده از پيل الکتريکي از ماشين مدار الکتريسيته استفاده کرد و در هر دو طرف ، جريان الکتريکي را به وجود آورد. اين دستگاه هم بتدريج تکامل يافت.

    در سال 1835 ، مورس دستگاهي را که هنوز به نام وي معروف است و هنوز به صورت هاي گوناگون در قسمتهايي از کره زمين رواج کامل دارد ، اختراع کرد. تا آن زمان تلگراف فقط در خشکي مورد استفاده بود. اولين خط تلگرافي که در سال 1866 بين انگلستان و امريکاي شمالي برقرار شد ، از کارهاي عجيب آدمي به شمار مي رفت.

    سيمي به طول 5000 کيلومتر بايد از کف اقيانوس مي گذشت و 2 قاره را به هم وصل مي کرد. براي اين منظور روکش هاي خاصي نيز طراحي شدند که در مقابل شديدترين نيروها مقاومت مي کردند. تلگراف چگونه کار مي کند؟ اجزاي اصلي دستگاه تلگراف عبارتند از: فرستنده ، گيرنده و سيم تلگراف.

    فرستنده شامل يک مولد برق و دستگاه کليد مانندي است که به وسيله آن مي توان جريان را قطع يا وصل کرد. دستگاه گيرنده از يک آهنرباي برقي که توانايي جذب جوشن متحرک را دارد ، تشکيل شده است.

    قطب مثبت پيل به وسيله سيم تلگراف به دستگاه فرستنده متصل است.

    در آغاز سيم ديگري براي بازگرداندن جريان به قطب منفي پيل به کار مي رفت ، اما مدتهاست اين طريقه منسوخ شده و براي حفظ ارتباط ، به جاي سيم بازگشت ، از زمين استفاده مي شود. اگر به وسيله کليد ، مدار برق را ببنديم ، جريان برقرار و آهنرباي برقي ، مغناطيسي مي شود. در اين هنگام ، جوشن را به سمت خود مي کشد و از برخورد آنها صداي «تق» شنيده مي شود و با قطع جريان ، همه چيز به حال اول خود بازمي گردد و از برخورد جوشن با مانعي که براي متوقف ساختن حرکت آن در دستگاه نصب شده است نيز صداي «تق» توليد مي شود. اين دو «تق» سريع ، تشکيل «نقطه» را مي دهند. براي مخابره «خط» کافي است فرستنده ، کليد را مدت بيشتري در حال متصل کردن جريان نگه دارد. مخابره به وسيله اين خطها و نقطه ها (الفباي مورس) انجام مي شود. اگر نوک قلمي که مرکب دارد را انتهاي جوشن قرار دهيم ، پيام روي نواري که به وسيله دستگاهي مانند چرخ هاي ساعت بر استوانه اي حرکت مي کنند، ثبت مي شود. به هر حال سالهاي متمادي ، افراد بسياري براي تحقق يافتن اين آرزوي بشر تلاش کردند. در حالي که ماهواره ها و شيوه هاي جديد اطلاع رساني ، روز به روز از اهميت تلگراف مي کاهند! پس شايد عجيب نباشد اگر حدس بزنيم که در آينده اي نه چندان دور، اثري از ماهواره ها نيز نباشد.

    جام جم : چهارشنبه 6 خرداد ماه 1383
    هما كبيري